Κάποιοι στους κόλπους της Ένωσης ελπίζουν ότι η νίκη του Μαγιάρ θα διευκολύνει την επίτευξη συναίνεσης. «Η εντύπωσή μου είναι ότι το πολιτικό επιχειρηματικό μοντέλο του να λειτουργεί κανείς ως παράγοντας συστημικής και διαρθρωτικής αναστάτωσης κατέρρευσε με τη σοβαρή εκλογική ήττα του (κόμματος του Όρμπαν) Fidesz», δήλωσε στο Politico ένας διπλωμάτης της ΕΕ.
Ωστόσο, η αποχώρηση του Όρμπαν δεν σημαίνει ότι η Φον ντερ Λάιεν — ή το Κίεβο — μπορούν να αναπνεύσουν ελεύθερα. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όπου συναντώνται και λαμβάνουν αποφάσεις και οι 27 ηγέτες, εξακολουθεί να περιλαμβάνει ορισμένους συμμάχους του Όρμπαν και μερικούς πιθανούς νέους «ταραξίες».
Ποιοι είναι οι βασικοί υποψήφιοι;
Ο στενός συνεργάτης: Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο
Η αποχώρηση του Βίκτορ Όρμπαν από το πολιτικό προσκήνιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημιουργεί ένα κενό στον ρόλο του ηγέτη που συχνά χρησιμοποιούσε το δικαίωμα βέτο για να μπλοκάρει πρωτοβουλίες των Βρυξελλών, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν τη στήριξη προς την Ουκρανία. Τη σκυτάλη ενδέχεται να επιχειρήσει να αναλάβει ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο, ο οποίος στο παρελθόν είχε συνταχθεί με τον Ούγγρο ηγέτη σε μια σειρά κρίσιμων αποφάσεων.
Ο Φίτσο υπήρξε συχνά στενός συνεργάτης του Όρμπαν σε κινήσεις παρεμπόδισης κυρώσεων κατά της Μόσχας, ενώ είχε ζητήσει εξαίρεση από το πακέτο δανεισμού ύψους 90 δισ. ευρώ της ΕΕ προς την Ουκρανία. «Με ενδιαφέρει να είμαι εποικοδομητικός παράγοντας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά όχι εις βάρος της Σλοβακικής Δημοκρατίας», είχε δηλώσει το περασμένο καλοκαίρι.
Τον περασμένο μήνα προειδοποίησε ότι θα μπορούσε να μπλοκάρει την εκταμίευση των 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, εφόσον ο Όρμπαν έχανε τις εκλογές. Η Βουδαπέστη είχε παγώσει τη διαδικασία εκταμίευσης των κονδυλίων λόγω διαφωνίας με το Κίεβο σχετικά με αγωγό μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου προς την Κεντρική Ευρώπη. Ο νέος Ούγγρος πρωθυπουργός Πέτερ Μαγιάρ έχει ήδη διαμηνύσει ότι δεν θα εμποδίσει τη σχετική απόφαση της ΕΕ.
Καθώς ο αγωγός μεταφοράς αερίου Ντρούζμπα (που επηρεάζει, μεταξύ άλλων, Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβακία) παραμένει εκτός λειτουργίας, με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι να δηλώνει ότι δεν θα αποκατασταθεί πριν από τα τέλη Απριλίου, το ερώτημα είναι αν ο Φίτσο θα επιλέξει να ακολουθήσει τη γραμμή Όρμπαν ή αν θα συνταχθεί τελικά με τη θέση της ΕΕ. Στο παρελθόν πάντως είχε τελικά εγκρίνει κυρώσεις και είχε υπογράψει κοινές δηλώσεις στήριξης προς την Ουκρανία.
Ο λαϊκιστής δισεκατομμυριούχος: ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπις
Ένας ακόμη πιθανός διάδοχος στον ρόλο του «απείθαρχου» ηγέτη θεωρείται ο πρωθυπουργός της Τσεχίας, Αντρέι Μπάμπις, ο 71χρονος δισεκατομμυριούχος πολιτικός, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί ως «Τσέχος Τραμπ». Η κυβέρνησή του, που στηρίζεται και σε ακροδεξιά κόμματα, έχει ήδη επιδείξει επιφυλάξεις απέναντι σε βασικές ευρωπαϊκές πολιτικές.
Ο Μπάμπις ήταν ένας από τους ελάχιστους ηγέτες που ζήτησαν εξαίρεση από το πακέτο δανεισμού των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, ενώ έχει ζητήσει τη μείωση της στρατιωτικής στήριξης προς το Κίεβο, χωρίς ωστόσο να φτάσει στο σημείο να ακυρώσει την πρωτοβουλία της χώρας του για την προμήθεια πυρομαχικών στην ουκρανική άμυνα.
Παράλληλα, η κυβέρνησή του έχει ασκήσει έντονη κριτική στις πολιτικές της ΕΕ για το κλίμα, υποστηρίζοντας ότι το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα πλήττει τη βιομηχανία της χώρας. Διπλωμάτες της ΕΕ εκτιμούν ότι οι συντηρητικοί ηγέτες ενδέχεται να μην μπλοκάρουν συνολικά τη λήψη αποφάσεων, αλλά να προβάλλουν αντιρρήσεις σε συγκεκριμένα ζητήματα.
Η ακροβάτισσα: Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζιόρτζια Μελόνι
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι έχει επιχειρήσει τα τελευταία χρόνια να ισορροπήσει μεταξύ της εθνικιστικής πολιτικής της ατζέντας της και μιας πιο συνεργατικής στάσης απέναντι στις Βρυξέλλες. Συνεργαζόμενη με ηγέτες όπως η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, προσπάθησε να προωθήσει αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική μέσω συναινέσεων και όχι μέσω μπλοκαρίσματος αποφάσεων.
Διπλωμάτες της ΕΕ σημειώνουν ότι η Μελόνι έχει αποδείξει πως αποτελεί διαφορετική πολιτική περίπτωση από τον Όρμπαν. Ωστόσο, άλλοι εκτιμούν ότι η ιδεολογική συγγένεια μεταξύ των δύο δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Όπως επισημαίνεται, κατά τη διάρκεια του τελευταίου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου η Μελόνι φέρεται να εξέφρασε κατανόηση για τη στάση του Όρμπαν όσον αφορά το δάνειο προς την Ουκρανία, γεγονός που αναδεικνύει κοινά πολιτικά χαρακτηριστικά.
Ο λαϊκιστής που επιστρέφει: Ο Γιάνεζ Γιάνσα της Σλοβενίας
Ο πρώην πρωθυπουργός της Σλοβενίας Γιάνεζ Γιάνσα, δεξιός λαϊκιστής πολιτικός και δηλωμένος υποστηρικτής του Ντόναλντ Τραμπ, αποτελεί επίσης πιθανό παράγοντα ανατροπών στο εσωτερικό της ΕΕ εφόσον επιστρέψει στην εξουσία. Στις πρόσφατες εκλογές κατέλαβε τη δεύτερη θέση με διαφορά μόλις μίας έδρας, σε μια αναμέτρηση που στιγματίστηκε από καταγγελίες για κατασκοπεία.
Παρότι έχει ταχθεί στο πλευρό του Όρμπαν σε αρκετά ζητήματα, ο Γιάνσα διαφοροποιείται στο θέμα της Ουκρανίας, καθώς έχει υποστηρίξει την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και είχε επισκεφθεί το Κίεβο το 2022, στις πρώτες ημέρες της ρωσικής εισβολής, εκφράζοντας την υποστήριξή του.
Ο Βούλγαρος μπαλαντέρ: Ρούμεν Ράντεφ
Απρόβλεπτος παράγοντας θεωρείται και ο Ρούμεν Ράντεφ, πρώην πρόεδρος της Βουλγαρίας, ο οποίος παραιτήθηκε τον Ιανουάριο προκειμένου να ιδρύσει νέο πολιτικό κόμμα και να συμμετάσχει στις βουλευτικές εκλογές. Σύμφωνα με συγκεντρωτικές δημοσκοπήσεις, εμφανίζεται ως φαβορί, σε μια πιθανή πολιτική ανατροπή μετά από χρόνια αστάθειας στη Σόφια.
Ο Ράντεφ έχει εκφράσει στο παρελθόν σκεπτικισμό για την ευρωπαϊκή στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, δηλώνοντας το 2025 ότι η χώρα είναι «καταδικασμένη» στον πόλεμο με τη Ρωσία και ότι η αποστολή περισσότερων όπλων δεν αποτελεί λύση. Έχει επίσης κατηγορήσει ευρωπαίους ηγέτες ότι ενθάρρυναν την ουκρανική αντεπίθεση, η οποία, όπως είπε, οδήγησε σε «εκατοντάδες χιλιάδες θύματα».
Οι δηλώσεις αυτές είχαν προκαλέσει έντονη αντίδραση από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής αντιπαράθεσης το 2023 στο προεδρικό μέγαρο της Σόφιας, με τον Ουκρανό πρόεδρο να διερωτάται: «Θα λέγατε στον Πούτιν να καταλάβει βουλγαρικά εδάφη;», αφήνοντας τον Ράντεφ εμφανώς αιφνιδιασμένο.