Η Γιορτή της Μητέρας για το 2026 θα εορταστεί την Κυριακή 10 Μαΐου, καθώς στην Ελλάδα, όπως και σε πολλές άλλες χώρες, η γιορτή είναι κινητή και τιμάται πάντα τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου. Είναι μια ημέρα αφιερωμένη στη μητρότητα και την προσφορά των μητέρων στην οικογένεια και την κοινωνία. Εμείς επιλέξαμε για το αναγνωστικό κοινό δέκα σύγχρονα ββλία με ζουμερές ιστορίες για το μοναδικό πλάσμα της ζωής μας, τη μητέρα μας.
Μητέρες: Μια αντισυμβατική ιστορία – Knott Sarah- εκδόσεις Μεταίχμιο
Τι σήμαινε να είσαι μητέρα στο παρελθόν; Όταν η διακεκριμένη ιστορικός Sarah Knott έμεινε έγκυος, έθεσε αυτό το ερώτημα στον εαυτό της. Ωστόσο δυσκολεύτηκε να βρει καταγραφές που αφορούσαν τη μητρότητα. Επί αιώνες τους ιστορικούς απασχολούν θέματα όπως οι πόλεμοι, οι πολιτικές εξελίξεις και οι επαναστάσεις, αλλά οι λεπτομέρειες της καθημερινής φροντίδας ενός μωρού τούς αφήνουν αδιάφορους. Πολλές πτυχές της μητρότητας, τόσο του παρελθόντος όσο και του παρόντος, παραβλέπονται ή λησμονιούνται. Με γνώμονα το δικό της βίωμα, από την αποβολή ως την κύηση, τον τοκετό και τη βρεφική ηλικία των δύο της παιδιών, η Sarah Knott διερευνά την ολοένα μεταβαλλόμενη εμπειρία της μητρότητας στη διάρκεια των τελευταίων αιώνων. Αντλώντας στοιχεία από μια ετερόκλητη συλλογή τεκμηρίων –ανολοκλήρωτα γράμματα, βιαστικές ημερολογιακές καταχωρίσεις, δικαστικά αρχεία και μια φιγούρα σε μια ζωγραφιά– το βιβλίο αυτό διασώζει και ζωντανεύει τις χαμένες ιστορίες των συνηθισμένων γυναικών, των συνηθισμένων μητέρων. Από τις ωδίνες μιας σκλάβας στις φυτείες της Νότιας Καρολίνας ως το θριαμβευτικό χαμόγελο της ερωμένης του βασιλιά που έχει συλλάβει τον διάδοχο του θρόνου· από τη νοικοκυρά των προαστίων της δεκαετίας του 1950 ως την εργάτρια που πάει στο εργοστάσιο με το μωρό της· από την έποικο στο Φαρ Ουέστ με τα οχτώ παιδιά ως τη φεμινίστρια του 1970 που μάχεται για το δικαίωμά της να αποφασίζει αν θα κάνει παιδιά, οι Μητέρες συνθέτουν μια συγκινητική εικόνα της μητρότητας.
Μητέρες: Επιστολές που έγραψαν ιστορία- Usher Shaun- Εκδόσεις Archive
Η λατρεμένη τέχνη της επιστολογραφίας ξεδιπλώνεται μέσα από τα βιβλία της best seller σειράς Επιστολές που έγραψαν ιστορία. Από την πένα στο χαρτί, με παραλήπτη και αποστολέα, φάκελο και γραμματόσημο, διάσημοι επιστολογράφοι στέλνουν το δικό τους μήνυμα. Για θέματα σπουδαία ή ποταπά, σε τόνο επίσημο ή βαθιά προσωπικό, σκέψεις, μηνύματα και ευχές περιμένουν «κλεισμένα» σε μια κόλλα χαρτί να διαβαστούν.
Το βιβλίο της μητέρας – Huisman Violaine- Εκδόσεις Πατάκη
Πανέµορφη, ταλαντούχα και χαρισµατική, η Κατρίν είναι η µαµά για τα δυο της κορίτσια που τη λατρεύουν, όπως τα λατρεύει κι εκείνη· µια λατρεία χωρίς όρια. Η µαµά είναι σε όλα υπερβολική, καπνίζει και πίνει υπερβολικά, οδηγεί µε υπερβολική ταχύτητα, αγαπάει και ζει καθ’ υπερβολήν κι αυτό δεν είναι ανώδυνο, ούτε για την ίδια ούτε για τους γύρω της. Η Κατρίν, που έχει περάσει από µια εξαιρετικά τραυµατική παιδική και εφηβική ηλικία, αποκτά δύο κόρες από τον δεύτερο γάµο της. Παντρεύεται για Τρίτη φορά, στη συνέχεια καταρρέει και καταλήγει σε ψυχιατρική κλινική. Τα δυο της κορίτσια περιµένουν την επιστροφή της, αν και ξέρουν πως η ζωή µε τη µαµά δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση, πως µαζί της ζουν στιγµές εκστατικής ευτυχίας και απόλυτης ελευθερίας, τις οποίες διαδέχεται σχεδόν νοµοτελειακά η κατάβαση στην Κόλαση. Όµως εκείνες την αγαπούν πάνω απ’ όλα, η µαµά είναι η «βασίλισσά» τους και ορκίζονται ότι θα κάνουν τα πάντα για να την κρατήσουν στη ζωή. Μέσα από µια αφήγηση πληθωρική και στοχαστική ταυτόχρονα, η Βιολαίν Ουισµάν καταθέτει ένα σπουδαίο αυτοβιογραφικό µυθιστόρηµα µε επίκεντρο τον «βίο και την πολιτεία» της Κατρίν, της «ανένταχτης βασίλισσας» που έζησε πέρα από το κατεστηµένο και τις συµβατικότητες ως το τέλος.
Ο ενοχικός άνθρωπος – Βαμβουνάκη Μάρω – Εκδόσεις Ψυχογιός
Με τα χρόνια εντυπωσιάζομαι ολοένα και περισσότερο για τον μεγάλο ρόλο που έπαιξαν οι ενοχές στη ζωή μου, στις ζωές των γύρω μου. Θα μπορούσα να πω ότι, όπως λέμε: Είμαστε οι επιλογές μας, αξίζει να προσθέσουμε: Είμαστε οι ενοχές μας. Σχεδόν όλοι νιώθουμε ένοχοι. Λιγότερο ή πιο πολύ. Ένοχος είναι ο φταίχτης, ο όντως φταίχτης σε κάτι άσχημο, ενοχικός όμως είναι εκείνος που αισθάνεται φταίχτης άσχετα απ’ την πραγματικότητα. Υπάρχουν οι δίκαιες ενοχές και οι ενοχές οι μάταιες, που αδίκως ροκανίζουν την ψυχή σου, τις αποφάσεις σου, τις σχέσεις, κυρίως τις σχέσεις, την αυτογνωσία σου. Επηρεάζουν την ψυχική υγεία και τη σωματική ως επακόλουθο. Όσο αθωότερος, αγνότερος, είναι κανείς, τόσο απουσιάζει η ενοχή απ’ τη συνείδησή του. Είναι αμαρτωλός ο ενοχικός δηλαδή; Φταίει και πληρώνει; Όχι, βέβαια, δεν είναι απαραίτητα ένοχος και φταίχτης ο ενοχικός. Συχνά είναι ένας βασανισμένος, ένα θύμα. Ένα κακοποιημένο παιδί σε όλες τις ηλικίες. Ακόμη και στα ενενήντα του!
Πριν κρυώσει ο καφές – Kawaguchi Toshikazu-Εκδόσεις Κλειδάριθμος
Τι θα άλλαζες εάν μπορούσες να ταξιδέψεις πίσω στον χρόνο; Σε ένα μικρό σοκάκι στο Τόκιο, υπάρχει ένα καφέ που σερβίρει καλοψημένο καφέ εδώ και περισσότερα από εκατό χρόνια. Αυτό το μαγαζί όμως προσφέρει μια μοναδική εμπειρία στους πελάτες του – τη δυνατότητα να ταξιδέψουν πίσω στον χρόνο. Τέσσερις άνθρωποι επισκέπτονται το καφέ ελπίζοντας ο καθένας τους να αξιοποιήσει το ταξίδι στον χρόνο με σκοπό να κουβεντιάσει με τον εραστή που έφυγε μακριά, να λάβει το γράμμα από τον σύζυγο που έχει χάσει τη μνήμη του, να δει την αδερφή για τελευταία φορά και να συναντήσει την κόρη που δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να γνωρίσει. Αλλά το ταξίδι στο παρελθόν ενέχει κινδύνους: Οι πελάτες πρέπει να καθίσουν σε μια συγκεκριμένη καρέκλα, δεν κάνει να φύγουν από το καφέ και, τέλος, το σημαντικότερο, πρέπει να επιστρέψουν στο παρόν πριν κρυώσει ο καφές… Η γλυκιά, συγκινητική ιστορία του Τοσικάζου Καβαγκούτσι διερευνά το αιώνιο ερώτημα: Τι θα άλλαζες αν μπορούσες να ταξιδέψεις στο παρελθόν; Και κυρίως, ποιον θα ήθελες να συναντήσεις, ίσως για μία τελευταία φορά;
Μητέρα: Μικρά διηγήματα – Στεφανίδου Χριστίνα – Εκδόσεις Αρμός
« Από εκεί που περνούσαμε, τα βουνά ρουφούσαν σύννεφα. Τα χώματα εύφορα, αλεσμένα, αλλού βροχή, κάπου καπνοί, μπάλες στάχυα, βαμβάκια, πολύ κρύο, πετριχώρ· Κυριακή. Πιο μακριά, στον ορίζοντα, τα σύννεφα απλώνονται, τεντώνονται να πιάσουν τα βουνά, ξεχύνονται πάνω τους, χαϊδεύονται σαν εραστές. Εδώ δεν βρέχει. Από τη θέση του συνοδηγού, τα βλέπω όλα σε υψηλή ανάλυση· Βοριάς. Τα βουνά μένουν βουβά. Με τον τρόπο τους τραβούν τα σύννεφα κοντά κι εκείνα ξαλαφρώνουν πάνω τους. “Ένα μόνο δεν σωπαίνει…”»
Μητέρες και γιοι-Καλλιφατίδης Θοδωρής – Εκδόσεις Πατάκη
«Ο πατέρας µου µε έκανε άνθρωπο και η µητέρα µου συγγραφέα». Η επιστροφή ενός γιου για λίγες µέρες στην πατρική εστία, στην Αθήνα. Η σχέση µε την ενενήντα δύο ετών µητέρα του, που περιµένει πάντα τον ξενιτεµένο της στη Σουηδία. Η επικοινωνία µε τον νεκρό πατέρα µέσω ενός ηµερολογίου που µιλά για τις οικογενειακές ρίζες σε µια χαµένη πατρίδα, τον Πόντο, αποκαλύπτοντας την πορεία µιας οικογένειας στον 20ό αιώνα. Η αναζήτηση ταυτότητας ενός ανθρώπου που είναι παντού ξένος, ζώντας ανάµεσα σε δύο πατρίδες –εκείνη όπου γεννήθηκε και εκείνη όπου απέκτησε τη δική του οικογένεια–, σε δύο πολιτισµούς, δύο γλώσσες και δύο κουλτούρες. Μια αυτοµυθοπλασία για το πόσο δύσκολο είναι να µεταναστεύεις, αποχαιρετώντας τους αγαπηµένους σου, αλλά και πόσο δύσκολο είναι να µένεις σε έναν τόπο που νιώθεις ότι δε σε θέλει. Και, κυρίως, ένας φόρος τιµής στη µητέρα, της οποίας η αγάπη αποτυπώνεται στις σελίδες αυτού του βιβλίου µε αξέχαστο τρόπο. «Ο Θοδωρής Καλλιφατίδης έχει την ικανότητα να αφηγείται µια ιστορία µε φυσικότητα, δηλαδή σαν να έχει εκτυλιχθεί αβίαστα, χωρίς να ασφυκτιά µέσα στον ψυχολογικό κατακλυσµό ενός ανθρώπου που στην πραγµατικότητα αγωνίζεται να επιβιώσει». Μάριο Βάργκας Γιόσα
Πώς να αγαπάς την κόρη σου- Blum Hila- Εκδόσεις Gutenberg
Κρυμμένη σ’ ένα σκοτεινό δρομάκι, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από το δικό της σπίτι, η Γιοέλα παρακολουθεί δύο κοριτσάκια και τη μαμά τους. Είναι οι εγγονές της, που δεν έχει γνωρίσει ποτέ, και η κόρη της Λέα, την οποία έχει χρόνια να συναντήσει. Η Λέα «ήταν ένα κοριτσάκι που εμείς, οι γονείς του, το αγαπούσαμε μέχρι τρέλας. Ήταν ο έρωτας της ζωής μας», σκέφτεται η Γιοέλα. Τι συνέβη και αποξενώθηκαμε;
Μέσα από τις αναμνήσεις της ηρωίδας η Χιλά Μπλουμ (γενν. Ιερουσαλήμ, 1969) εμβαθύνει σε μια από τις πιο περίπλοκες σχέσεις, τη σχέση μητέρας και κόρης. «Ένα σπουδαίο μυθιστόρημα, ένα ψυχολογικό ταξίδι με πολύ σασπένς, που ερευνά ένα μεγάλο μυστήριο: ότι ακόμα και η πιο αγνή μητρική αγάπη μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες» (The New York Times).
Η μοναχοκόρη – Nettel Guadalupe- Εκδόσεις Ίκαρος
Αλίνα, Λάουρα, Ντόρις. Τρεις σύγχρονες γυναίκες βιώνουν διαφορετικά τη μητρότητα. Το βιολογικό ένστικτο, οι οικογενειακές προσδοκίες, τα επαγγελματικά όνειρα και οι κοινωνικές επιταγές τις οδηγούν σε ετερόκλητες αποφάσεις. Σύλληψη, έκτρωση, στείρωση, αποβολή, γέννα: το γυναικείο σώμα γίνεται πεδίο αντικρουόμενων δυνάμεων ανάμεσα στην ελεύθερη επιλογή και την επιβεβλημένη απόφαση.
Η Guadalupe Nettel, που έχει εξελιχθεί σε μια από τις σημαντικότερες εκπροσώπους της σύγχρονης λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας, καταγράφει τις αμέτρητες μορφές της μητρότητας, τις μάχες, τα δράματα, καθώς και τους τρόπους που μαθαίνουμε τελικά να αγαπάμε. Ένα έντονα φορτισμένο μυθιστόρημα για το τι σημαίνει οικογένεια σήμερα, γραμμένο με συγκινητική τρυφερότητα και ανθρωπιά.
Η Nettel μάς μεταφέρει στην καρδιά των μόνων πραγμάτων που έχουν στ’ αλήθεια σημασία: της ζωής, του θανάτου και των σχέσεών μας με τους άλλους. Annie Ernaux (Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022)