Μείωση κατά 73% στο μέσο μέγεθος των παρακολουθούμενων πληθυσμών άγριας ζωής παγκοσμίως καταγράφει η νέα έκθεση του WWF «Ζωντανός Πλανήτης 2026» (Living Planet Report), για την περίοδο 1970-2022, αναδεικνύοντας τη συνεχιζόμενη υποχώρηση της βιοποικιλότητας στον πλανήτη.
Διαβάστε: Γιατί τα κοράκια συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένα σπίτια; Οι λόγοι πίσω από την παράξενη συμπεριφορά
Η 16η έκδοση της έκθεσης, η οποία εκπονείται σε συνεργασία με τη Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου, εξετάζει την πορεία 35.803 πληθυσμών από 5.790 είδη άγριας ζωής. Παρά τη συνολικά αρνητική εικόνα, παρουσιάζει και παραδείγματα ανάκαμψης ειδών, επισημαίνοντας ότι οι συντονισμένες και μακροχρόνιες δράσεις προστασίας μπορούν να αποδώσουν αποτελέσματα.
Πού καταγράφονται οι μεγαλύτερες απώλειες στην άγρια ζωή
Οι μεγαλύτερες μειώσεις εντοπίζονται στα οικοσυστήματα γλυκού νερού, όπου η υποχώρηση φτάνει το 85%. Ακολουθούν τα χερσαία οικοσυστήματα με μείωση 69% και τα θαλάσσια με 59%.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι βασικές αιτίες της υποβάθμισης είναι η καταστροφή και αλλοίωση των φυσικών οικοτόπων, η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων, η κλιματική αλλαγή, η ρύπανση και η εξάπλωση ξενικών ειδών.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφα αρνητική, καθώς περίπου οι μισοί από τους πληθυσμούς που παρακολουθούνται παραμένουν σταθεροί ή παρουσιάζουν αύξηση.
Τίγρεις, τόνοι και θαλάσσιες χελώνες δείχνουν σημάδια ανάκαμψης
Ανάμεσα στα χαρακτηριστικά παραδείγματα ανάκαμψης βρίσκεται ο παγκόσμιος πληθυσμός των τίγρεων, ο οποίος αυξήθηκε κατά περίπου 70% από το 2010 έως το 2025, χάρη στις συντονισμένες προσπάθειες προστασίας.
Θετική πορεία καταγράφεται επίσης στους πληθυσμούς του ερυθρού τόνου στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό, ενώ ανάκαμψη παρουσιάζουν και οι ελέφαντες σε περιοχές της νότιας Αφρικής.
Ιδιαίτερα ενθαρρυντική είναι η εξέλιξη για την πράσινη θαλάσσια χελώνα, η οποία το 2025 χαρακτηρίστηκε είδος «Χαμηλού Κινδύνου», ύστερα από πέντε δεκαετίες συστηματικών δράσεων προστασίας.
Τα θετικά παραδείγματα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η έκθεση καταγράφει θετικές εξελίξεις για τη θαλάσσια χελώνα Caretta caretta. Οι φωλιές της παρουσιάζουν σταθερή αύξηση σε σημαντικές περιοχές ωοτοκίας, όπως ο Κυπαρισσιακός Κόλπος και ο Κόλπος του Λαγανά στη Ζάκυνθο.
Παράλληλα, η ανάκαμψη του ερυθρού τόνου στη Μεσόγειο συνδέεται με την εφαρμογή αποτελεσματικότερων κανόνων διαχείρισης της αλιείας.
Τα παραδείγματα αυτά αναδεικνύουν τη σημασία της συστηματικής προστασίας των ειδών και της εφαρμογής συγκεκριμένων μέτρων για τη διατήρηση των φυσικών οικοσυστημάτων.
Οι αλλαγές που ζητά το WWF για την προστασία της βιοποικιλότητας
Πέρα από την προστασία μεμονωμένων ειδών, το WWF επισημαίνει την ανάγκη μετασχηματισμού τριών κρίσιμων συστημάτων που επηρεάζουν καθοριστικά τη βιοποικιλότητα: του αγροδιατροφικού, του ενεργειακού και του χρηματοπιστωτικού.
Σύμφωνα με την έκθεση, η μετάβαση σε βιώσιμες πρακτικές παραγωγής τροφίμων, η επιτάχυνση της ανάπτυξης καθαρών μορφών ενέργειας και ο περιορισμός της χρηματοδότησης δραστηριοτήτων που καταστρέφουν τη φύση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αντιστροφή της σημερινής πορείας.
Στο επίκεντρο βρίσκονται και οι διεθνείς δεσμεύσεις για την προστασία της βιοποικιλότητας έως το 2030, με τις διασκέψεις COP17 και COP31 να αποτελούν σημαντικές ευκαιρίες για την ενίσχυση της παγκόσμιας περιβαλλοντικής δράσης.
Η Παναγιώτα Μαραγκού, επικεφαλής προγραμμάτων προστασίας περιβάλλοντος του WWF Ελλάς, υπογραμμίζει ότι η ανάκαμψη εμβληματικών ειδών αποδεικνύει πως η αλλαγή είναι εφικτή, όταν εφαρμόζονται μακροχρόνιες, στοχευμένες και συλλογικές παρεμβάσεις.
Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι, παρά τη συνεχιζόμενη απώλεια της βιοποικιλότητας, η αποκατάσταση της φύσης παραμένει εφικτή, υπό την προϋπόθεση ότι κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και κοινωνίες θα επιταχύνουν τις αναγκαίες αλλαγές.